Bez gotówki ani rusz. Szwecja zmienia prawo, sklepy muszą przyjmować banknoty

Zmiany obejmują też banki, które muszą umożliwiać wpłaty gotówkowe zarówno klientom indywidualnym, jak i firmom.

Gotówka jako zabezpieczenie kryzysowe

Zmiana przepisów jest bezpośrednio związana z rekomendacjami szwedzkiego banku centralnego, Sveriges Riksbank. Już w marcu bank zalecił, aby każda dorosła osoba miała w domu co najmniej 1000 koron szwedzkich w gotówce, to około 90 euro.

Według banku taka kwota powinna wystarczyć na zakup podstawowych produktów i leków przez około tydzień w sytuacji awaryjnej. Riksbank rekomendował też, by gospodarstwa domowe korzystały z więcej niż jednej metody płatności i posiadały przynajmniej dwie karty działające w różnych systemach.

Granice cyfrowego modelu

Jak podaje Bankier.pl, wartość gotówki w obiegu w Szwecji stanowiła w 2023 roku zaledwie 0,9 proc. PKB. Dla porównania, w Polsce było to blisko 12 proc. PKB. Jednocześnie badania Riksbanku pokazują, że gotówkę akceptuje już tylko 71 proc. detalistów. Co istotne, 40 proc. firm, które zrezygnowały z gotówki, zrobiło to w ciągu ostatnich pięciu lat. To właśnie ten trend zaczął budzić obawy władz. W oficjalnych uzasadnieniach zmian wskazuje się na ryzyko cyberataków, awarii systemów bankowych oraz zakłóceń dostaw energii.

Nowe przepisy nie oznaczają pełnego powrotu gotówki do wszystkich transakcji. Obowiązek dotyczy przede wszystkim sklepów spożywczych i aptek oraz płatności do wysokości 0,1 tzw. kwoty bazowej, co w 2026 roku oznacza około 5920 koron.

Przewidziano też ograniczenia dotyczące monet, sklepy mogą odmówić przyjęcia płatności, jeśli klient używa więcej niż 25 monet w jednej transakcji. Wyjątki mają też obowiązywać w sytuacjach, gdy przyjęcie gotówki mogłoby zagrażać bezpieczeństwu personelu.

Wojna zatrzymała e-koronę

Jeszcze kilka lat temu Szwecja była blisko uruchomienia e-korony, cyfrowej waluty testowanej od 2017 roku. Projekt został jednak zawieszony w 2023 roku. Decyzję podjęto m.in. po rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Władze uznały, że w warunkach kryzysowych fizyczny pieniądz pozostaje ważnym elementem odporności państwa.